Czy sporadyczne wchodzenie na drabinę to praca na wysokości?

Wiele osób uważa, że sporadyczne wejście na drabinę, by sięgnąć po coś z wysokiej półki lub zmienić żarówkę, nie kwalifikuje się jako praca na wysokości. Nic bardziej mylnego! Granica między zwykłą czynnością a pracą na wysokości jest często cieńsza, niż nam się wydaje, a jej przekroczenie ma poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa i wymogów prawnych.

Co to jest praca na wysokości?

Zgodnie z polskimi przepisami, a konkretnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 metra nad poziomem podłogi lub terenu. Istnieją jednak wyjątki – nie uznaje się za pracę na wysokości, gdy powierzchnia ta jest osłonięta pełnymi ścianami lub wyposażona w stałe konstrukcje (balustrady, siatki, inne zabezpieczenia) o wysokości co najmniej 1,1 metra.

Do typowych prac na wysokości zalicza się więc:

• Prace na rusztowaniach, podestach ruchomych
• Prace na dachach, kominach, masztach
• Prace na słupach, drabinach, podnośnikach
• Wszelkie inne czynności wykonywane powyżej 1 metra, gdzie istnieje ryzyko upadku z wysokości.

Kiedy drabina staje się wyzwaniem wysokościowym?

Kluczowe w definiowaniu pracy na wysokości jest samo zagrożenie upadkiem. Niezależnie od tego, czy wchodzimy na drabinę codziennie, czy raz w miesiącu, jeśli nasza pozycja znajduje się powyżej 1 metra nad poziomem gruntu i nie jesteśmy odpowiednio zabezpieczeni, wykonujemy pracę na wysokości. Częstotliwość nie zmienia definicji samej pracy, a jedynie może wpływać na zakres wymaganych środków bezpieczeństwa i szkoleń. Na przykład, osoba zatrudniona do codziennej pracy na drabinie będzie wymagała szerszych badań lekarskich i szkoleń niż pracownik biurowy, który raz w roku sięga po segregatory z wysokiej półki.

Przykład: Wyobraź sobie pracownika, który raz na kwartał wchodzi na niewielką drabinę, aby wymienić żarówkę w biurze. Mimo że czynność ta jest sporadyczna, odbywa się powyżej 1 metra i stwarza ryzyko upadku. Zatem, zgodnie z przepisami, jest to praca na wysokości, która wymaga odpowiedniego podejścia do bezpieczeństwa.

Aktualne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy

Polskie prawo bardzo precyzyjnie określa zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) na wysokości. Głównym dokumentem jest wspomniane Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 nr 169, poz. 1650 z późn. zm.).

Przepisy te nakładają na pracodawcę szereg obowiązków, gdy pracownicy wykonują prace na wysokości, nawet te sporadyczne:

• Ocena ryzyka zawodowego: Przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac na wysokości, pracodawca musi dokonać oceny ryzyka, identyfikując potencjalne zagrożenia i sposoby ich eliminacji lub ograniczenia.
• Zapewnienie odpowiedniego sprzętu: Drabiny, rusztowania czy podesty muszą być w pełni sprawne, posiadać aktualne atesty i być używane zgodnie z przeznaczeniem oraz instrukcją producenta.
• Szkolenia BHP: Każdy pracownik wykonujący pracę na wysokości musi przejść odpowiednie szkolenia z zakresu bezpiecznego wykonywania tych prac oraz obsługi sprzętu.
• Środki ochrony indywidualnej: W zależności od oceny ryzyka, może być wymagane stosowanie indywidualnych środków ochrony, takich jak szelki bezpieczeństwa, kaski czy odpowiednie obuwie.
• Nadzór: Prace na wysokości powinny być nadzorowane, aby zapewnić przestrzeganie procedur bezpieczeństwa.
• Badania lekarskie: Pracownicy wykonujący stałą pracę na wysokości (powyżej 3 metrów, wymagającą szczególnej sprawności psychofizycznej) muszą przechodzić specjalistyczne badania lekarskie. W przypadku prac sporadycznych, ogólne badania lekarskie zazwyczaj wystarczą, ale zawsze należy skonsultować się z lekarzem medycyny pracy.

Kluczowe aspekty bezpiecznego użytkowania drabin

Niezależnie od tego, czy praca na drabinie jest dla nas codziennością, czy zdarza się raz na jakiś czas, zawsze powinniśmy podchodzić do niej z należytą uwagą. Pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:

1. Sprawdź drabinę: Zawsze przed użyciem upewnij się, że drabina jest stabilna, nieuszkodzona i posiada wszystkie elementy zabezpieczające.
2. Ustaw stabilnie: Drabina musi stać na twardym, równym podłożu i być odpowiednio zabezpieczona przed zsunięciem lub przewróceniem. Idealny kąt nachylenia to około 75 stopni.
3. Trzy punkty podparcia: Podczas wchodzenia i schodzenia, a także podczas pracy, zawsze utrzymuj trzy punkty kontaktu z drabiną (dwie ręce i jedna noga lub dwie nogi i jedna ręka).
4. Nie wychylaj się: Nie sięgaj zbyt daleko poza obrys drabiny. Lepiej zejść i przestawić drabinę, niż ryzykować upadek.
5. Odpowiednie obuwie: Noś obuwie z antypoślizgową podeszwą.

Podsumowując, sporadyczne wchodzenie na drabinę jest pracą na wysokości, jeśli spełnia definicję wysokości powyżej 1 metra i wiąże się z ryzykiem upadku. Ignorowanie tego faktu może prowadzić do poważnych wypadków i konsekwencji prawnych. Zawsze stawiaj bezpieczeństwo na pierwszym miejscu, niezależnie od częstotliwości wykonywania danej czynności.